De zaak Nexperia: hoe een onbekende Nederlandse chipmaker de hele auto-industrie kan platleggen

Vanuit Amsterdam schrijf ik graag over de bedrijven achter de schermen, en er is nauwelijks een beter voorbeeld dan Nexperia, een chipmaker die de meeste mensen niet kennen, maar die de afgelopen maanden is uitgegroeid tot het middelpunt van een geopolitiek conflict dat tot in de fabriekshallen van de auto-industrie voelbaar is.

Het draait daarbij niet om spectaculaire high-tech processoren, maar juist om de meest basale onderdelen, want Nexperia is wereldwijd een van de grootste makers van eenvoudige chips zoals transistors, precies het soort componenten dat in enorme aantallen nodig is en dat in vrijwel elke moderne auto terug te vinden is.

Hoe het conflict begon

De vonk sloeg over op dertig september, toen de Nederlandse overheid de controle over Nexperia overnam met een beroep op een oude wet uit de tijd van de Koude Oorlog, uit zorg dat gevoelige technologie zou weglekken naar het Chinese moederbedrijf Wingtech, waarbij ook de topman van het bedrijf op non-actief werd gesteld.

De reactie uit Peking liet niet lang op zich wachten, want begin oktober kondigde het Chinese ministerie van Handel exportbeperkingen aan die het de Chinese tak van Nexperia en haar toeleveranciers verboden om bepaalde afgewerkte onderdelen naar het buitenland te sturen, waardoor de wereldwijde toevoer in een klap onder druk kwam te staan.

Achter dit alles speelt ook de grotere machtsstrijd mee, want de Verenigde Staten hadden eerder hun zorgen geuit over de veiligheid, en zo belandde een relatief onbekende chipmaker uit Nijmegen plotseling midden in het spanningsveld tussen Washington, Peking en Den Haag, met gevolgen die niemand vooraf goed had ingeschat.

Waarom autofabrieken stilvallen

De gevolgen bleven niet beperkt tot vergaderzalen en rechtbanken, want autofabrikanten waarschuwden al snel dat de verstoring hun productie zou kunnen raken, simpelweg omdat de goedkope chips van Nexperia onmisbaar zijn en niet zomaar door een ander product te vervangen zijn op de korte termijn.

Een concreet voorbeeld is Honda, dat de productie in enkele fabrieken tijdelijk stillegde en verwachtte dat de tekorten aan halfgeleiders de bedrijfswinst met ongeveer negenhonderdzestig miljoen dollar zouden drukken over het boekjaar dat eind maart 2026 afliep, een enorme klap voor een enkel bedrijf.

Ook de Duitse auto-industrie sloeg alarm, want de brancheorganisatie waarschuwde voor verhoogde risico s in de toevoer, met name in het eerste kwartaal van 2026, wat laat zien hoe kwetsbaar de hele keten is geworden door de afhankelijkheid van een handvol leveranciers van deze basale onderdelen.

Een bedrijf in tweeen

Het meest opmerkelijke gevolg is dat Nexperia feitelijk in twee stukken uiteen is gevallen, want sinds het voorjaar van 2026 opereren het Europese hoofdkantoor en de Chinese dochteronderneming als twee gescheiden entiteiten, een ongekende situatie die grote risico s met zich meebrengt voor de wereldwijde chipketen.

Er wordt wel gezocht naar een uitweg, met eerste gesprekken tussen Wingtech en de door de rechter aangestelde beheerders van het Nederlandse Nexperia, terwijl China zijn exportbeperkingen deels terugdraaide, maar toch zijn de gescheiden delen nog niet herenigd en dreigt Wingtech met een schadeclaim van maar liefst acht miljard dollar.

Mijn conclusie is dat de zaak Nexperia een pijnlijke les blootlegt, namelijk hoe afhankelijk onze moderne wereld is geworden van een paar onzichtbare bedrijven die de simpelste onderdelen maken, en hoe snel een juridisch en politiek conflict kan uitmonden in stilstaande fabrieken en miljardenverliezen aan de andere kant van de wereld.